Saneringsproject Zwijndrecht


Wat is er tijdens de bewonersvergadering van 1 juni 2022 besproken?

Tijdens de eerste bewonersvergadering omtrent het saneringsproject in Zwijndrecht heeft 3M het saneringsplan voor de oranje zone voorgesteld zoals dit uiterlijk tegen 1 juli zal worden ingediend. 3M heeft, samen met de Gemeente Zwijndrecht, de OVAM, Agentschap Zorg en Gezondheid en bodemdeskundige ERM informatie gedeeld en antwoord gegeven op zoveel mogelijk vragen. Zowel het presentatiemateriaal als antwoord op veelgestelde vragen kunt u hier terugvinden.


  • Download de presentaties zodat u alles in detail kunt bekijken. Het pdf-document bevat de presentatie van bodemdeskundige ERM en 3M waarin het saneringsproject wordt voorgesteld; de presentatie van de OVAM waarin het beschrijvend bodemonderzoek en bodemattesten worden uitgelegd; en de presentatie van AZG over PFAS en gezondheid.


  • Bekijk de bewonersvergadering van 1 juni 2022


Veelgestelde vragen

U hebt als bewoner van Zwijndrecht voor en tijdens de bewonersvergadering van 1 juni 2022 een aantal vragen gesteld. Wij hebben een eerste reeks gebundeld en zullen veelgestelde vragen blijven aanvullen waar nodig. Onderstaande vragen en antwoorden richten zich alvast op de eerste perimeter van ongeveer 1,55 vierkante kilometer, de zogenaamde oranje zone.

De OVAM heeft op 7 april 2022 aan 3M opgelegd om bijkomend onderzoek uit te voeren voor de gele zone en het rapport met de bevindingen daarvan op 1 december 2022 in te dienen. Dit rapport zal de verontreiniging nog verder afperken en verdere info geven mbt de noodzaak tot uitvoering van bodemsaneringswerken.

Op dit ogenblik kunnen we nog niet meer info geven over de eventuele sanering binnen de gele zone. Het is aan de bodemsaneringsdeskundige aangesteld door 3M om dit verder uit te werken in het bodemsaneringsproject.

Een gedetailleerde kaart van Zwijndrecht met de oranje en gele zone vindt u hier bij de OVAM.


Herstel en heraanleg tuinen

De saneringswerken zullen per zone uitgevoerd worden, waarbij naar verwachting 10 tot 15 percelen tegelijk aangepakt zullen worden voor een zo effectief en efficiënt mogelijke werkwijze met zo min mogelijk hinder voor de bewoners.

Een milieukundig begeleider van de bodemsaneringsdeskundige zal de werken continu opvolgen.

  • Hoe wordt de bodem precies gesaneerd?

    Tijdens de saneringswerkzaamheden in de oranje zone zal de bovenste 70 cm verontreinigde grond ontgraven worden in de niet verharde zones van het perceel. Het gaat dus zowel om de voortuin als de achtertuin. Nadien wordt dit aangevuld met 50 cm propere aanvulgrond en 20 cm propere teelaarde voor de bovenste laag.

    Stabiele zaken zoals omheiningen, bomen, verharde paadjes, leidingen en tuinverlichting trachten we zoveel als mogelijk te vrijwaren bij de ontgraving. Indien door stabiliteitsredenen de omheining en/of verharde paadjes verwijderd dienen te worden, zullen deze opnieuw worden geplaatst.

    De afgegraven grond zal op een tijdelijke opslaglocatie gestockeerd worden alvorens die in opdracht van 3M veilig zal afgevoerd worden ter verwerking. Waaruit deze definitieve verwerking zal bestaan is nog niet volledig duidelijk. Mogelijkheden zijn: de verontreinigde grond afvoeren naar een stortplaats of naar een grondreinigingscentrum.

    Zowel voor de tijdelijke opslag als de afvoer zullen de nodige maatregelen worden genomen om alles zo effectief mogelijk te doen verlopen met zo weinig mogelijk hinder.

    Op de aanvulgrond zullen overeenkomstig de geldende bodemwetgeving de nodige analyses uitgevoerd worden die garanderen dat enkel propere aanvulgrond gebruikt wordt voor de heraanvulling. Daarvan zullen ook de nodige documenten beschikbaar zijn.

    Ook de tuinen van gesloten woningen zullen worden gesaneerd. Indien noodzakelijk kan bijvoorbeeld met een kraan het benodigd materieel over de woning worden getild.

    Hoe worden de tuinen terug aangelegd?

    Waar gazon lag, zullen grasmatten worden aangelegd. Waar een moestuin of boomschors was, sierplanten, hagen, struiken, etc. stonden, brengen we teelaarde aan. Grote sierplanten worden in overleg met een tuinexpert indien mogelijk tijdelijk bewaard en teruggezet of vervangen.

    Het ontwerp van de tuin zal worden behouden zoals deze was voor de aanvang van de sanering.

    Worden de verwijderde of beschadigde zaken vergoed?

    De tuinexpert zal de te saneren percelen individueel bezoeken en hiervan een expertiseverslag opmaken. Hierbij wordt per tuin zowel de waarde van de beplanting en andere elementen zoals vijver of tuinhuis, als ook de kosten van de werkuren ingeschat aan de hand van huidige prijzen.

    3M betaalt voor de verwijderde elementen van de tuin (boomschors, beplanting, …) een vergoeding zoals bepaald in het expertiseverslag.

    Bij beschadiging van bijvoorbeeld tuintegels zal een vergoeding worden voorzien. Indien leidingen of buizen zouden beschadigd raken bij de ontgraving, zullen die zo snel als mogelijk hersteld worden.

    Wordt eventuele genotsderving tijdens de saneringswerken ook vergoed?

    3M zal de hinder en belemmeringen door deze werken tot een minimum beperken zodat het onroerend goed door de bewoners zo maximaal mogelijk gebruikt kan worden. Er wordt geen compensatie voorzien.

    Wat gebeurt er met gebieden zoals het Vlietbos?

    We trachten om de sanering zo complementair mogelijk te laten samenvallen met een verdere verduurzaming van Zwijndrecht. Hiervoor hebben we een aantal ideeën ontvangen.

    Denk bijvoorbeeld aan het Vlietbos, waar mogelijk verder wat meer bos en recreatiegebied kan worden aangelegd na de sanering, maar ook aan de ontwikkeling van de Poldertuin, de sanering van de speeltuin en de boomgaard. Dat alles zal in overleg met de gemeente Zwijndrecht gebeuren.


Timing

Het complete project om de eerste perimeter van circa 1,5 kilometer te saneren zal naar verwachting eind 2022 van start gaan en 4 à 5 jaar duren. Er wordt per deelzone gesaneerd om de periode tussen afgraven en opnieuw aanleggen van tuinen zo kort mogelijk te houden.

  • Wanneer zou er met de sanering gestart worden?

    Uiterlijk 1 juli 2022 dienen wij bij de OVAM een bodemsaneringsproject in voor de eerste perimeter. Hierop volgt een publieke consultatieronde via de gemeente Zwijndrecht. Ook diverse overheden zullen om advies worden gevraagd.

    De OVAM zal vervolgens alle reacties beoordelen in het kader van haar beslissing die ze zal nemen over dit bodemsaneringsproject. Indien OVAM dit project goedkeurt kunnen de bodemsaneringswerken van start gaan. Deze goedkeuring geldt ook als vergunning voor de uitvoering van de werken.

    Na de goedkeuring door OVAM, zal een draaiboek worden uitgewerkt met de bewoners voor de fasering en de praktische uitwerking van de saneringswerken. Deze werken zullen ten vroegste eind 2022 starten.

    Hoe groot is de termijn tussen afgraven en heraanleg per tuin?

    Na het ontgraven en terug aanvullen van de tuin zal er gestart worden met de heraanleg van de tuinen. Dit gebeurt gegroepeerd, waarbij dus meerdere tuinen tegelijk worden aangepakt. Het is steeds de bedoeling een ontgraven zone zo snel mogelijk opnieuw aan te vullen.

    De saneringswerken duren te lang in het kader van grondverzet bij bouwplannen/ bouwvergunning. Komt hier een tussenoplossing voor?

    Er zal een oplossing worden uitgewerkt tussen 3M en de gemeente Zwijndrecht voor grondverzet dat zou moeten gebeuren in afwachting van de saneringswerken, zoals bijvoorbeeld graafwerken voor (ver)bouwen.


Sanering en bodemattesten

  • Hoe zeker is men dat afgraven tot 70 cm diepte voldoende is?

    Hier speelt ervaring vaak een cruciale rol, samen met de afweging om het risico zo snel en efficiënt mogelijk weg te nemen. Op gronden met de bestemming of gebruik ‘wonen’ (residentieel) met een vrij intensief gebruik van de open zones naast de woning, wordt er afgegraven tot een diepte van 70 cm. Het gaat hier niet enkel over moestuinen maar bv. ook gazons.

    In dergelijke tuinen wordt bijvoorbeeld gegraven voor het planten van bomen, struiken, het plaatsen van een tuinhuis. Daar volstaat een diepte van 70 cm. Dus bij een normaal gebruik als tuin wordt verwacht dat contact met de verontreinigde laag (dieper dan 70 cm) minimaal is. Deze techniek is wat we in de sector ook wel “leeflaagsanering” noemen.

    Vermits het afgraven van de gronden volgens de OVAM geen eindpunt is, schat de OVAM dan in of er nog andere zaken moeten gebeuren?

    Tegen 1 juli 2022 moet een bodemsaneringsproject ingediend worden dat betrekking heeft op de oranje zone. Dit bodemsaneringsproject (BSP) is een rapport waarin de bodemsaneringsdeskundige vaststelt hoe de bodemsaneringswerken worden uitgevoerd en de eventuele nazorg wordt verzekerd. In het bodemsaneringsproject worden een aantal relevante saneringstechnieken inzake efficiëntie, toepasbaarheid, kostprijs, timing en resultaten met elkaar vergeleken. Op basis van die vergelijkende studie stelt de deskundige dan de te gebruiken techniek voor aan de OVAM.

    Het afgraven van de bodemlaag tot 70 cm is bedoeld om het humaan risico bij blootstelling aan de verontreiniging weg te nemen. Na het uitvoeren van de werken zal er dieper dan 70 cm nog grondverontreiniging aanwezig zijn alsook een grondwaterverontreiniging. Indien de verontreiniging op die diepte nog een risico vormt (bijvoorbeeld in geval van uitloging met impact op de grondwaterkwaliteit) kan er lokaal nog dieper dan 70 cm ontgraven worden.

    De grondwaterverontreiniging zal eerst nog verder in kaart gebracht worden. Voor de aanpak van de grondwaterverontreiniging kan het bijvoorbeeld nodig geacht worden om injectie- of onttrekkingsputten, leidingwerk, toezicht putten, peilbuizen, … te plaatsen of aan te leggen. Bij de inplanting en aanleg ervan zal rekening gehouden worden met de bebouwde en bewoonde percelen om de hinder zo minimaal mogelijk te houden.

    Hoe gaat men garanderen dat de gesaneerde grond niet opnieuw verontreinigd wordt door verontreinigd grondwater?

    In grondlagen met een beperkte doorlatendheid kan een capillair effect optreden van enkele centimeters tot decimeters. Dit betekent dat grondwater eventueel omhoog kan komen, een effect dat het grootst is bij bodems uit klei en leem.

    Bij een grondwaterstand dieper dan 1 m wordt geen capillair effect verwacht op de bodemlaag tot 70 cm diepte.

    Met betrekking tot het capillair effect (indien dit zich voordoet) dient er ook rekening mee te worden gehouden dat dit effect (deels) gecompenseerd wordt door insijpelend regenwater (met uitloging vanuit grond naar grondwater tot gevolg).

    De aanpak van de grondwaterverontreiniging zal verder aan bod moeten komen in een volgend bodemsaneringsproject.

    Indien mijn perceel grenst aan een perceel dat niet afgegraven is, hoe voorkomt men dan verspreiding van vervuiling van de aanpalende grond naar mijn propere grond?

    Indien er geen grondverzet tussen de verschillende percelen plaatsvindt, zal ook geen grond gemengd worden.

    Wat gaat er precies op de bodemattesten staan na sanering?

    Na het uitvoeren van de bodemsaneringswerken zal er nog sprake zijn van een restverontreiniging. Het zal niet mogelijk zijn om alle verontreiniging volledig te verwijderen van een perceel.

    Op een bodemattest worden alle uitgevoerde bodemonderzoeken vermeld met betrekking tot het kadastraal perceel. Na de saneringswerken zullen nieuwe bodemattesten opgemaakt worden waarop ook zal vermeld staan dat er een sanering is uitgevoerd. Deze zullen gebruikt kunnen worden bij een overdracht/verkoop.


Gebruiksadviezen

Gebruiksadviezen geven advies over het mogelijk gebruik van een grond waarop bodemverontreiniging aanwezig is. Gebruiksadviezen worden op het bodemattest vermeld zodat de (toekomstige) eigenaar of gebruiker van een grond gesensibiliseerd en bewust gemaakt wordt van de mogelijke impact van de aanwezige bodemverontreiniging.

De eerste keer dat gebruiksadviezen op het bodemattest kunnen komen is na de indiening van een bodemonderzoek en de beoordeling ervan door de OVAM.

Na de definitieve bodemsanering worden deze gebruiksadviezen opnieuw geëvalueerd en eventueel aangepast. Mogelijk kunnen er na de uitvoering van bodemsaneringswerken nog altijd gebruiksadviezen gelden.

Meer informatie over gebruiksadviezen vindt u hier op de website van de OVAM.


Compensatie

We verwachten dat de gangbare factoren binnen de woningmarkt uiteindelijk bepalend blijven voor de waarde van uw eigendom nadat sanering heeft plaatsgevonden.

Het blijft ook zo dat zowel huidige eigenaars als potentiële nieuwe eigenaars geen kosten hoeven te maken voor het bodemonderzoek en/of een eventuele sanering bij overdracht.

Kosten gelinkt aan grondverzet blijven voor rekening van diegene die het grondverzet laat uitvoeren. Dit is zo voor alle locaties in Vlaanderen met een historische bodemverontreiniging.

Gebruiksadviezen of gebruiksbeperkingen worden niet financieel gecompenseerd.


Grondverzet en bemaling

  • Waar kan ik heen met mijn verontreinigde grond zolang de sanering niet is uitgevoerd?

    Verontreinigde grond kan worden afgevoerd naar een vergunde stortplaats, tijdelijke opslagplaats of verwerker.

    Bewoners in de oranje zone die gronden zouden moeten uitgraven voorafgaand aan de sanering, omwille van bepaalde geplande werken, zullen die kunnen afvoeren naar een tijdelijke opslagplaats voor verontreinigde gronden.

    3M bekijkt met de gemeente Zwijndrecht nog wat er mogelijk is in de periode tot wanneer deze tijdelijke opslagplaats klaar is voor gebruik.

    Iedere bewoner kan in afwachting van de sanering nog steeds werken in de grond uitvoeren overeenkomstig de toelating / vergunning die desgevallend daarvoor moet worden bekomen.

    Gaat 3M ook instaan voor de zuiveringskosten die ontstaan bij bemalingswerken?

    Het bodemonderzoek loopt gefaseerd in samenspraak met de OVAM. In een eerste fase wordt gekeken naar de bodem. Er is verder onderzoek nodig met betrekking tot het grondwater.

    Komt er een fonds van 3M voor toekomstig grondverzet?

    Bij toekomstig grondverzet na de uitvoering van de saneringswerken, zal de eigenaar zelf moeten instaan voor eventuele kosten die daarmee gepaard zouden gaan.


Grondwater

Het verbod op het gebruik van grondwater zoals vermeld in de no regret-maatregelen zal behouden blijven na de saneringswerken. Deze maatregelen vindt u hier op de website van Vlaanderen..


Gezondheid

Het wetenschappelijke bewijs afkomstig van decennia aan onderzoek toont niet aan dat PFOS bij mensen schade veroorzaakt bij de huidige of vroegere concentratieniveaus. Veel van deze studies gaan over de monitoring en evaluatie van 3M werknemers. Zij werden aan veel hogere niveaus van deze stoffen blootgesteld dan de algemene bevolking. In sommige studies worden weliswaar relaties of associaties met mogelijke gezondheidsresultaten gevonden, maar dat is niet hetzelfde als een oorzakelijk verband. Het is belangrijk dat onderscheid te maken. Het wetenschappelijke bewijs toont niet aan dat PFOS bij mensen schade veroorzaakt bij de huidige of historische concentratieniveaus.

Hoewel PFAS in uiterst lage concentraties in het milieu worden aangetroffen, betekent hun loutere aanwezigheid niet dat ze schadelijk zijn. Uit onderzoek bleek ook dat de niveaus van PFOS bij de algemene bevolking sinds 2000 met meer dan 70 procent zijn gedaald.

3M zal het wetenschappelijke onderzoek naar deze verbindingen ook in de toekomst blijven ondersteunen en samenwerken met toezichthouders, wetenschappers en stakeholders uit de gemeenschap.

Verdere informatie zoals de no regret-maatregelen die gelden voor Zwijndrecht vindt u hier, en de gebruiksadviezen van de OVAM vindt u hier, en de gebruiksadviezen van de OVAM vindt u hier. Voor vragen met betrekking tot PFAS en gezondheid kunt u zich wenden aan Agentschap Zorg en Gezondheid of de OVAM, beiden te bereiken per mail via PFAS@vlaanderen.be.


Communicatie

  • Waar kan ik terecht voor vragen met betrekking tot de komende sanering?

    Op deze website zijn heel wat antwoorden terug te vinden op de meest gestelde vragen. Wij vullen deze aan zodra er meer specifieke informatie beschikbaar is.

    Indien u nog bijkomende vragen heeft kan u deze ook stellen via het antwoordformulier dat terug te vinden is op de site, of direct per mail aan samenwerkenpfas@mmm.com.

    In samenspraak met de gemeente wordt ook gekeken om een ombudspersoon aan te stellen; een neutraal persoon die een direct contact kan zijn voor bepaalde vragen.

    Zullen er nieuwe bewonersvergaderingen worden georganiseerd?

    Wij verwachten dit te doen in functie van de voortgang van het saneringstraject. Dit kan zowel fysiek als digitaal gebeuren. We verwachten een volgende bewonersvergadering te houden rond het tijdstip van de beslissing van de OVAM over het ingediende bodemsaneringsproject (begin oktober 2022).

    Daarnaast overwegen wij nog andere vormen van meer directe communicatie, zoals nieuwsbrieven om buurtbewoners op de hoogte te houden.


Beroep Beschrijvend Bodemonderzoek

Het administratief beroep door 3M tegen het BBO heeft betrekking op een aantal onduidelijkheden in de beoordeling door de OVAM. We zijn met de OVAM in overleg om hier duidelijkheid over te krijgen.

3M betwist niet dat zij zal moeten saneren. Zij gaat deze saneringswerken zeker uitvoeren.

Ook de termijnen die de OVAM heeft opgelegd voor de nakoming van bepaalde verplichtingen staan niet ter discussie.


Neem contact op

  • Alle velden zijn verplicht, tenzij anders aangegeven.

  • 3M takes your privacy seriously. 3M and its authorized third parties will use the information you provided in accordance with our Privacy Policy to send you communications which may include promotions, product information and service offers. Please be aware that this information may be stored on a server located in the U.S. If you do not consent to this use of your personal information, please do not use this system.

  • Verzenden

Excuses.

Er ging iets fout. Probeer het later opnieuw.

Bedankt.

We hebben je verzoek ontvangen.

Alle bovengenoemde merken zijn handelsmerken van 3M.

België - Nederlands