3M & PFAS


Bij 3M zetten we wetenschap in om enkele van de grootste wereldwijde uitdagingen aan te pakken

Onze innovaties komen honderden miljoenen mensen en talloze gemeenschappen overal ter wereld ten goede. We koesteren onze doordachte, wetenschappelijke aanpak die ons een niet-aflatende stroom aan nieuwe producten oplevert, waarmee we nu al meer dan een eeuw het leven van mensen en ondernemingen gemakkelijker maken. Een aanpak die we ook volgen als het over maatschappelijke verantwoordelijkheid gaat. Daarom investeren we tijd en middelen in onderzoek naar onze impact op het milieu en zetten we stappen om natuurlijke hulpbronnen te vrijwaren.

Fluorchemicaliën vormen een productcategorie waar we actief onze maatschappelijke engagementen nakomen. Ons doel blijft om geavanceerde technologische innovaties ter beschikking te stellen die een beroep doen op de belangrijke eigenschappen van PFAS. Dit op een manier die het milieu en de menselijke gezondheid maximaal beschermt.


Wat je moet weten over PFAS

Wat zijn PFAS en hoe worden ze gebruikt?

PFAS staat voor een grote groep van stoffen op basis van poly- en perfluoralkylstoffen. De groep omvat verschillende categorieën en klassen van stabiele chemicaliën en materialen met handige eigenschappen: olie- en waterafstotend, temperatuurvast, bestand tegen chemicaliën, vuur en elektrisch isolerend.

De sterkte van de koolstof-fluorbinding zorgt evoor dat de resulterende stoffen niet gemakkelijk afbreken. Met die kenmerken vervullen PFAS kritieke functies bij de productie van elektronische apparatuur, zoals gsm’s, tablets en halfgeleiders. Daarnaast gaan ze ook besmetting tegen bij producten zoals chirurgische schorten en pakken. Ook bij vliegtuigen en emissiearme voertuigen wordt een beroep gedaan op PFAS-technologie.



Testen & saneren


We zijn ervan overtuigd dat mensen vertrouwen moeten kunnen hebben in de kwaliteit van hun drinkwater

De loutere aanwezigheid van PFAS-stoffen houdt niet in dat ze schadelijk zijn. We hebben wereldwijd al meer dan 200 miljoen dollar geïnvesteerd in PFAS-remediëring, onder meer in het testen en saneren op de vestigingen waar we PFAS-materialen geproduceerd hebben.

3M’s doorgedreven onderzoek naar analysemethoden heeft geleid tot geavanceerde technologie om in het milieu en bij mensen lagere PFAS-waarden dan ooit tevoren te kunnen detecteren en meten. Naarmate onze wetenschappelijke en technologische knowhow toenemen zullen we blijven investeren in baanbrekende detectie- en verwerkingstechnologieën en samen met de lokale gemeenschappen bekijken waar die technologie het verschil kan maken.


Afdichting & insluiting

Hoe 3M de oppervlakteafvoer en de grondwaterimpact beperkt

De verwerking gebeurt op een manier die door de verschillende bevoegde autoriteiten is goedgekeurd. Wat houdt deze verwerking precies in: de uitgegraven grond wordt aangebracht boven de grondwaterstand en zal worden afgedekt met een waterdichte folie. Dit laat geen insijpeling van regenwater toe. Op die manier vermijden we uitloging van PFOS-concentraties in de onderliggende grondlagen, of in het grondwater.

In goedgekeurde Technische verslagen wordt beschreven hoe uitgegraven gronden mogen gebruikt worden. Bepaalde gronden met PFOS zullen gebruikt worden als een bouwkundige toepassing. Deze zullen worden afgedekt door een dubbele laag. Concreet houdt de afdekking in dat bovenop een HDPE-folie van 2,5 mm dikte een slecht doorlatende laag en een erosiebestendige leeflaag wordt aangebracht. De dikte van de ersosiebestendige leeflaag is afhankelijk van de vegetatiedoelstelling.



Grondwaterbehandeling

Wat doet 3M om PFAS uit water te verwijderen

3M maakt gebruik van een combinatie van oppompen en behandelen van grondwater. Bij dat proces wordt grondwater opgepompt, vaak via een reeks van aangelegde boorputten. Het winningsproces verlaagt de watertafel met het oog op het beheersen van de natuurlijke beweging van grondwater binnen een gewenste locatie.

Dat proces van hydraulische insluiting wordt gemonitord via een reeks van grondwaterputten om de efficiënte werking van het ontrekkingsproces te bevestigen. Grond- of afvalwater worden behandeld met granulaire actieve kool (GAC) om restconcentraties PFOS in de koolstof te adsorberen en zo de lozing ervan in het milieu te beperken.

  • Behandeling met granulaire actieve kool

  • Schematische voorstelling van een grondwateronttrekking


Testen & evalueren

3M is sinds lang een pionier in de ontwikkeling van analytische methoden voor het meten van PFAS-verbindingen in het milieu. We investeerden tot op vandaag ruim $100 miljoen in dat onderzoek.

Hoe 3M het voortouw neemt bij het meten van PFAS-concentraties

De onderneming heeft doorlopend gewerkt aan de ontwikkeling van accurate, reproduceerbare analysemethoden om PFAS te meten in uiteenlopende milieucompartimenten, zoals drinkwater, afvalwater, grondwater, bodems, sedimenten en biologische vloeistoffen en weefsels. De analysemethoden van 3M hebben de basis gelegd voor veel van de latere regelgevende methoden. Ons VGM-laboratorium is ISO 17025 geaccrediteerd, heeft meer dan 200 standaard operationele procedures en hanteert de Goede Laboratoriumpraktijken (GLP). Wij hebben onze analysemethoden gebruikt om een beter begrip te krijgen van hoe PFAS-verbindingen zich in het milieu gedragen en hoe ze zich verplaatsen, en ook om methoden te evalueren om PFAS-verbindingen veilig en betrouwbaar uit water te verwijderen. We hebben onze resultaten voorgesteld op internationale wetenschappelijke bijeenkomsten en sinds 1994 heeft ons VGM-laboratorium meer dan 39 artikelen over PFAS in toonaangevende peer-reviewed wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd.


Toekomstige technologie

3M blijft investeren in het onderzoek naar en de beoordeling van geavanceerde technologieën.

Lees meer over 3M’s engagement om de technologieën voor waterbehandeling te perfectioneren

Bij 3M voeren we zelf onderzoek en werken we samen met academische instellingen en beroepsorganisaties om de rol van nieuwe technologie in de toekomst te verkennen en te begrijpen. Nieuwe technologieën – zoals ionenwisseling – kunnen bijvoorbeeld technisch en economisch beter haalbaar zijn. We hebben de resultaten van ons werk in dit domein in toonaangevende peer-reviewed wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd en op internationale wetenschappelijke bijeenkomsten voorgesteld. Een van onze publicaties over saneringstechnologie is sinds 2009 meer dan 200 maal in werk van andere wetenschappers geciteerd.


Bij 3M zetten we wetenschap in om enkele van de grootste wereldwijde uitdagingen aan te pakken.

We weten dat ook andere wetenschappers en onderzoekers gelijkaardige problemen proberen op te lossen.



PFAS Historiek


Waar komen PFAS vandaan?

Hoe bepaalde PFAS ontwikkeld werden

De eerste commerciële productieprocessen voor PFAS dateren uit de jaren 1940. In de jaren vijftig gebruikt 3M die processen om uiteenlopende PFAS te gaan produceren, waaronder PFOS, een stof van de PFAS-familie die toepassingen vond in verschillende producten. In de jaren 1950 lanceerde 3M verschillende producten op basis van PFAS, waaronder Scotchgard™.

In de jaren zestig ging het Amerikaanse leger op zoek naar een nieuw, snel en efficiënt brandblusmiddel tegen complexe vloeistofbranden dat gebruik zou maken van de unieke eigenschappen van PFAS. Dit product werd later bekend als AFFF (Aqueous Film Forming Foam) 3M produceert en verkoopt niet langer AFFF.

In Zwijndrecht is 3M gestopt met de productie van PFOS-verbindingen in 2002.


Productbeheer en milieuverantwoordelijkheid

Hoe 3M behoedzaam met PFAS omgaat

Bij 3M benaderen we onze milieu- en duurzaamheidspraktijken met dezelfde strenge blik die we ook voor onze toekomstige innovatieve producten hanteren. Innovatie is voor ons immers een holistisch proces dat gepaard gaat met voortdurend onderzoek van onze producten en hun potentiële milieueffecten.

Zo zijn we ruim 40 jaar geleden al van start gegaan met ons baanbrekende programma Polution prevention pays (PDF), waarmee we onder andere het storten van zo’n 2,5 miljoen ton afval wisten te vermijden. In 2018 konden oplossingen van 3M bij onze klanten 15 miljoen emissies voorkomen.

Begin 2019 hebben we er ons bovendien toe verbonden om tegen 2050 voor al onze activiteiten de stap te zetten naar volledig hernieuwbare energie en tegen 2025 willen we met dat proces voor de helft rond zijn.

Wetenschap en technologie evolueren en boeken vooruitgang. Dat geldt ook voor onze producten en productieprocessen. Het onderzoek van 3M naar PFOS overspant een periode van ruim een halve eeuw. Doorheen de jaren hebben we onze kennis en onze instrumenten om deze en andere verbindingen te bestuderen verbeterd. Het onderzoek van 3M is doorslaggevend gebleken bij de ontwikkeling van analysetechnologie om deze stoffen en tal van andere PFAS te detecteren en meten, in lagere concentraties dan ooit tevoren.

Sinds de jaren zeventig loopt 3M voorop bij de ontwikkeling van analytische instrumenten om almaar kleinere hoeveelheden PFOS te kunnen meten in het bloed en in uiteenlopende milieucompartimenten. Aan het einde van de vorige eeuw heeft dit ons in staat gesteld om bepaalde PFAS-verbindingen op te sporen op onverwachte plaatsen in het milieu en bij de bevolking, in concentraties die eerder niet detecteerbaar waren. Zo ontdekten we PFOS op ppb-niveau (deeltjes per miljard) (Hansen et al., 2001). Om dat even in perspectief te zetten: één deeltje per miljard komt overeen met één seconde in 30 jaar of 1 cent op een bedrag van 10 miljoen.

Dankzij die toegenomen analytische mogelijkheden kon 3M ook steun verlenen aan het onderzoek van andere wetenschappers die toegang hadden tot banken met milieumateriaal, zoals vissen, vogels, zoogdieren enz.. Daarbij werden in specimen van over de hele wereld kleine hoeveelheden van bepaalde PFAS vastgesteld.

In een reactie op de evoluerende kennis en het nieuwe inzicht dat deze verbindingen het potentieel vertonen om naar verloop van tijd op te stapelen, maakte 3M in 2000 bekend dat het, bij wijze van voorzorgsmaatregel, wereldwijd en vrijwillig, de productie van PFOS geleidelijk zou stopzetten.

We faseerden ook materialen uit die gebruikt werden bij de productie van bepaalde afstotende coatings en oppervlakte actieve producten. De meeste van de betrokken activiteiten werden tegen eind 2002 stopgezet. Tot de uitgefaseerde producten behoren bijvoorbeeld ook AFFF (Aqueous Film Forming Foam) en bepaalde coatings voor voedselverpakkingen. In de loop der jaren en tot op vandaag is de onderneming de volgende engagementen aangegaan:

  • Blijven monitoren van de gezondheid van de werknemers en hun blootstelling aan PFAS.
  • Meebouwen aan de wetenschappelijke kennis over PFAS.
  • Kennis en onderzoeksresultaten delen met anderen.
  • Samenwerken met uiteenlopende overheidsinstanties.
  • Herwerken van bepaalde productlijnen om gebruik te maken van materialen met een kleinere milieu-impact.
  • Onderzoek verrichten naar milieueffecten en waar nodig saneren bij 3M-vestigingen waar die materialen gebruikt en/of verwijderd werden.

De uitfasering werd bekendgemaakt lang vóór ook maar één van onze concurrenten besliste om te stoppen met de productie van PFOS-verbindingen. Deze beslissing van 3M dateert van negen jaar vóór de EPA, ’Amerikaans agentschap voor milieubescherming, zijn eerste levenslange gezondheidsadvies uitbracht voor de concentratie van beide verbindingen in drinkwater.


PFAS vandaag

Vandaag produceren verschillende ondernemingen, waaronder 3M, PFAS-verbindingen die toegepast worden in producten voor dagelijks gebruik. Het behoort tot de filosofie en het beleid van 3M om haar producten voortdurend te perfectioneren en hun impact op het milieu te minimaliseren. De door 3M gebruikte materialen werden getest en beoordeeld om hun veiligheid voor het beoogde gebruik te kunnen garanderen. Toezichthoudende instanties ontvangen deze gegevens en vele ervan zijn ook publiek toegankelijk.



Regelgeving


Regelgeving rond PFOS

Hoe wet- en regelgevers aandachtiger naar deze verbindingen gingen kijken

Naarmate het bewustzijn rond PFAS toenam zijn meer landen en wetgevers aandachtiger naar deze verbindingen gaan kijken: van welke aard zijn ze en waar zijn ze zoal terug te vinden in mens en milieu. Hoewel hun aanpak en de uitgangspunten verschillen, zijn ze doorgaans gebaseerd op onderzoek bij dieren.

In Vlaanderen volgt 3M nauwgezet de richtlijnen op die worden gesteld door Openbare Vlaamse Afvalmaatschappij OVAM.



Gezondheidswetenschap


3M blijft PFAS onderzoeken

3M zal het wetenschappelijke onderzoek naar deze verbindingen ook in de toekomst blijven ondersteunen en samenwerken met toezichthouders, wetenschappers en stakeholders uit de gemeenschap.

3M heeft reeds aanzienlijke bijdragen geleverd aan de kennis over bepaalde PFAS-verbindingen. Onze wetenschappers en onderzoekers behoren tot de vaakst gepubliceerde deskundigen op dit gebied. Ze worden frequent gevraagd om panels te leiden of lezingen te geven op internationale conferenties over deze verbindingen. Naast het financieren van studies van toonaangevende, wereldwijde onderzoeksinstellingen, heeft 3M de afgelopen decennia meer dan 150 eigen studies uitgevoerd en gepubliceerd.


Wetenschappelijk bewijs

Wat is na jaren wetenschappelijk onderzoek al aangetoond over PFOS

Het wetenschappelijke bewijs afkomstig van decennia aan onderzoek toont niet aan dat PFOS bij mensen schade veroorzaakt bij de huidige of vroegere concentratie niveaus. Veel van deze studies gaan over de monitoring en evaluatie van onze werknemers. Zij werden aan veel hogere niveaus van deze stoffen blootgesteld dan de algemene bevolking. De gezondheid en het welzijn van onze werknemers zijn een topprioriteit voor ons en we houden vast aan onze programma's om de gezondheid van onze PFAS-productiemedewerkers en onze gepensioneerden op te volgen.

Decennialang onderzoek naar de gezondheid van deze werknemers heeft geen negatieve gezondheidsresultaten aan het licht gebracht als gevolg van een blootstelling aan PFOA (Raleigh et al., 2014, en Olsen et al., 2007).

Het PFAS-gezondheidsdeskundigenpanel dat door de Australische overheid werd opgericht, besloot in hun rapport van maart 2018 dat 'er meestal beperkt of geen bewijs is voor enig verband met menselijke ziekten' en 'er momenteel geen bewijs is voor een grote invloed op de gezondheid van een individu'. Het panel meldde ook dat 'er momenteel geen bewijs is voor een toename van het algemene risico op kanker.'

Het Amerikaanse Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR) heeft in zijn ontwerprapport van 2018 over PFAS het volgende geschreven: 'De beschikbare studies met menselijke testpersonen hebben enkele potentiële eindpunten van toxiciteit geïdentificeerd, maar er werd voor geen enkel effect een oorzakelijk verband vastgesteld. Ook werden de effecten niet consequent vastgesteld in alle studies’.

De Michigan Science Advisory Panel zei dat 'de causaliteit tussen een PFAS-verbinding en een specifiek gezondheidseffect bij de mens in de huidige wetenschappelijke literatuur niet werd vastgesteld'.

In sommige studies worden weliswaar relaties of associaties met mogelijke gezondheidsresultaten worden gevonden, maar dat is niet hetzelfde als een oorzakelijk verband. Het is belangrijk dat onderscheid te maken. Het wetenschappelijke bewijs toont niet aan dat PFOS bij mensen schade veroorzaakt bij de huidige of historische concentratieniveaus.

Hoewel PFAS in uiterst lage concentraties in het milieu worden aangetroffen, betekent hun loutere aanwezigheid niet dat ze schadelijk zijn. Uit onderzoek bleek ook dat de niveaus van PFOS bij de algemene bevolking sinds 2000 met meer dan 70 procent zijn gedaald.



Afnemende PFOA- en PFOS-niveaus in mensen


Misvattingen over PFAS

Hoewel uitvoerig werd gerapporteerd dat er geen oorzakelijk verband kon worden vastgesteld tussen blootstelling aan PFOS of PFOA en schade aan de gezondheid, valt er in het publieke domein veel desinformatie te vinden.

Dierproeven

In de loop van de jaren hebben sommige onderzoekers en media de resultaten van dierstudies aangehaald als zogenaamd 'bewijs' dat PFAS schadelijk kunnen zijn voor mensen. In dergelijke verslagen wordt vaak niet vermeld dat de typische proefdieren, zoals knaagdieren, aan buitengewoon hoge doses PFAS-materiaal werden blootgesteld om een effect te bereiken, als er al een effect was.

Het doel van dergelijke dierproeven is net de toegediende dosis van de geteste PFAS onder gecontroleerde laboratoriumomstandigheden op te voeren tot een biologische respons wordt waargenomen. Daarom waren de blootstellingsniveaus bij deze proeven vaak tienduizenden malen hoger dan de niveaus die gewoonlijk in het milieu worden aangetroffen. Bovendien wordt algemeen erkend dat dierproeven aanzienlijke beperkingen hebben als basis voor extrapolatie van resultaten naar mensen. Deze dierstudies tonen niet aan dat blootstelling aan PFAS, zoals PFOS en PFOA, bij de concentratieniveaus die in de algemene bevolking worden aangetroffen, schadelijk zijn voor de volksgezondheid.



Mededelingen


Wij vragen aan alle mediavertegenwoordigers om contact op te nemen met ZwijndrechtInfo@mmm.com voor toekomstige vragen. 3M Zwijndrecht Communications zal uw verzoek bestuderen en binnen een redelijke termijn een gepast antwoord geven.

  • Mededeling van 3M – 3 september 2021 - 9:15

    De hoorzitting van vandaag in het Vlaams Parlement, geeft ons de gelegenheid om meer uitleg te geven over onze activiteiten, het werk dat we hebben gedaan en nog zullen doen om PFOS in de omgeving van Zwijndrecht aan te pakken. Wij gaan ook in op de manier waarop we met de lokale gemeenschap samenwerken om haar bezorgdheden weg te nemen.

    Wij begrijpen dat er vragen zijn over de aanwezigheid van PFAS en in het bijzonder PFOS in het milieu, hoe 3M gaat remediëren en wat dit gaat kosten. Vandaag werkt 3M al aan een aantal oplossingen:

    • Wij investeren voortdurend in technologie om maatschappelijk essentiële producten te maken, en tegelijkertijd de PFAS-emissies te beheersen.

      • Sinds 2010 hebben wij in het kader van ons bodemsaneringsproject een pump-and-treat-systeem. Wij hebben onlangs nog ons zuiveringssysteem verder geoptimaliseerd om de lozingen in de Schelde nog sterker te reduceren.
      • Daarnaast zijn we bezig met het ontwerpen van een nieuw en geavanceerder waterzuiveringssysteem. Wij denken dat we hiermee, op termijn, de PFAS-lozingen met meer dan 99% zouden kunnen verminderen.
    • Momenteel loopt er, in samenwerking met OVAM, een tweede beschrijvend bodemonderzoek rond de site, dat de nodige remediërende acties zal bepalen. 3M zal deze nauwgezet uitvoeren.
    • Wij blijven de wetenschappelijke kennis over PFAS verder uitbouwen en zullen deze kennis en expertise openlijk blijven delen.

    Wij engageren ons ten volle om met alle betrokken partijen, en in het bijzonder de lokale gemeenschappen in Zwijndrecht, Beveren en Antwerpen Linkeroever, samen te werken aan een wetenschappelijk onderbouwde aanpak in dit dossier. Wij willen dit doen op een verantwoordelijke en transparante manier.

    Meer informatie over onze aanpak in het PFAS dossier vindt u op onze website www.3Mbelgium.be.

    Mededeling van 3M – 29 augustus 2021

    Wij hebben de veiligheidsmaatregelen ontvangen die de omgevingsinspectie ons oplegt na een grondige inspectie. Wij engageren ons om die onverwijld te implementeren. Wij blijven echter bij ons standpunt dat onze bedrijfsvoering geen risico inhoudt voor het milieu.

    3M heeft recent nog haar afvalwaterzuiveringssysteem verbeterd en wij nemen geregeld stalen om de effectiviteit verder te blijven testen. We herhalen nogmaals dat we blijvend investeren in de meest moderne technologieën om water te zuiveren.

    3M blijft nauw samenwerken met alle bevoegde overheden en blijft hen transparant op de hoogte houden van alle verbeteringen in de waterzuiveringsinstallatie en onze productieprocessen.

    Mededeling van 3M – 25 augustus 2021

    3M Zwijndrecht opereert volledig in overeenstemming is met de toegekende vergunning, die werd verkregen in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving en in overleg met de bevoegde vergunningsautoriteiten. We staan ter beschikking van de omgevingsinspectie om vragen te beantwoorden over onze productieactiviteiten, waterbehandelingssystemen en de resultaten van de regelmatig genomen stalen van onze lozingen. Het spreekt vanzelf dat wij onze verantwoordelijkheid naar de gemeenschap en onze klanten heel ernstig nemen.

    We begrijpen dat er vragen zijn over de chemicaliën die gebruikt worden om belangrijke producten te vervaardigen, nodig in het dagelijkse leven van iedereen. Onze doorgedreven productieprocessen verminderen en elimineren waar nodig lozingen in het milieu. Bovendien hebben we dit jaar nog geïnvesteerd in technologieën die de lozing van stoffen zoals FBSA, aanzienlijk verminderen. Wij blijven verder investeren in de installatie van hypermoderne technologieën om nog beter afvalwater te kunnen zuiveren voor het in de Schelde komt.

    We zullen steeds onze samenwerking blijven verlenen aan de relevante overheden en met hen de nodige details delen over onze huidige procedures.

    3M geeft perspectief over PFOS Zwijndrecht – 25 augustus 2021

    3M begrijpt dat er heel wat vragen zijn over de PFOS-situatie in Zwijndrecht. We nemen onze verantwoordelijkheid tegenover onze medewerkers, klanten en de gemeenschap waarin we actief zijn zeer ernstig. We zijn in 2002 gestopt met de productie van PFOS in Zwijndrecht en investeren voortdurend in manieren om nog verantwoordelijker te produceren en de bodem en het grondwater te remediëren.

    Al 50 jaar maakt 3M deel uit van de Zwijndrechtse gemeenschap. In die periode hebben we steeds nauw samengewerkt met lokale en regionale overheden, OVAM en lokale NGO's. Ook de afgelopen weken hebben we met deze partijen gesproken en zullen we deze gesprekken blijven voortzetten. Op 29 juni nemen we deel aan de hoorzitting van de commissie Leefmilieu in het Vlaams Parlement.

    Als verantwoordelijke fabrikant voldoet 3M aan de geldende regelgeving. 3M voert regelmatig bodemonderzoeken uit conform de Vlaamse bodemwetgeving en onder toezicht van OVAM. In 2006 heeft een onafhankelijke en erkende bodemsaneringsdeskundige een beschrijvend bodemonderzoek uitgevoerd op de 3M-site in Zwijndrecht. Dit resulteerde in een bodemsaneringsproject dat in 2009 werd goedgekeurd door OVAM.

    In 2019 heeft 3M een onafhankelijke en erkende bodemsaneringsdeskundige de opdracht gegeven om het beschrijvend bodemonderzoek te actualiseren op vraag van OVAM, waarbij rekening wordt gehouden met de huidige wetenschappelijke inzichten over PFAS. Dit lopende onderzoek houdt ook rekening met de omgeving buiten het 3M-terrein. Indien de resultaten van dit beschrijvend bodemonderzoek bijkomende remediëringsmaatregelen vereisen zal OVAM de vervolgstappen bepalen.

    De overeenkomst met Lantis heeft enkel betrekking op de gezamenlijke remediëringsinspanningen van 3M en Lantis tijdens de Oosterweel-werkzaamheden. Wij zullen verdere remediëringsverantwoordelijkheden zoals bepaald door OVAM dan ook nakomen.

    Wij hebben al een eerste constructief en open gesprek gevoerd met PFAS-opdrachthouder Karl Vrancken. Lokale en internationale directieleden van 3M waren hierbij aanwezig. Wij blijven nauw samenwerken met de heer Vrancken en alle relevante overheden en zullen helpen waar we kunnen.

    Studies bij 3M-werknemers – ook in Zwijndrecht - die doorgaans een hogere blootstelling aan deze materialen hebben dan de algemene bevolking, tonen geen negatieve gezondheidseffecten als gevolg van blootstelling aan PFOS.

    Onze mensen in Zwijndrecht werken elke dag nauwgezet volgens de richtlijnen die horen bij een geavanceerde technologische site.


Alle bovengenoemde merken zijn handelsmerken van 3M.

België - Nederlands